Περιφερειακός του Βελουχιού

Ξεκινώντας από το Καρπενήσι και παίρνοντας το δρόμο για Αγρίνιο στα 3 χιλιόμετρα συναντάμε τη διασταύρωση προς Στένωμα. Στρίβοντας δεξιά στη διασταύρωση και μετά από 5 χιλιόμετρα φτάνουμε στην τοποθεσία 'Μαργαρίτα'. Λίγο πιο πάνω είναι το εκκλησάκι του Αϊ-Θανάση και ο διαμορφωμένος χώρος της βρυσούλας του 'Καρα Αμέτ'. Ακόμα μπορούμε να δούμε, στην τοποθεσία 'Ζυγός' ένα λιθόκτιστο εκκλησάκι αφιερωμένο στη μνήμη του Δασκάλου του Γένους, Κοσμά Αιτωλού.
Συνεχίζοντας την πορεία μας φτάνουμε στο Στένωμα. Απέναντι από το χωριό βρίσκεται η Τούρλα, ένα στρόγγυλο ύψωμα, διάσπαρτο από συντρίμμια κεραμικής, δείγματα αρχαίας πόλης.
Επόμενο χωριό το Παυλόπουλο. Ελατοπνιγμένο, κλασσικό Ευρυτανικό χωριό με παμπάλαια εκκλησία του Αγίου Δημητρίου που χρονολογείται το 1666.
Στη συνέχεια φτάνουμε στην Παπαδιά. Το χωριό κοσμεί η παλιά εκκλησία που τιμάται στη μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Χρονολογείται στα μέσα του 15ου αιώνα και σε μια εικόνα του τέμπλου αναφέρεται χρονολογία 1757 ενώ σε άλλη υπάρχει γραμμένη χρονολογία 1707.
Από την Παπαδιά ο δρόμος οδηγεί στους Δομιανούς, όπου βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας με ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες και έξοχες εικόνες χρονολογούμενες το 1787.
Από εδώ συνεχίζουμε για την καστανόφυτη Αγία Τριάδα. Βρίσκεται στους βόρειους πρόποδες του Βελουχιού πολύ κοντά στο πίσω μέρος του χιονοδρομικού κέντρου. Εδώ λειτούργησε στα προεπαναστατικά χρόνια σχολείο ελληνικών γραμμάτων (1779).
Φεύγοντας από την Αγία Τριάδα κατευθυνόμαστε για τη ράχη Σερμιτζέλη. Από εδώ μπορούμε να κατευθυνθούμε προς τον Φουρνά, το δεύτερο σε μέγεθος Δήμο της Ευρυτανίας. Εδώ ο Διονύσιος ο εκ Φουρνάς (1670-1745) ίδρυσε αξιόλογη σχολή στην οποία φοίτησαν σπουδαίοι μαθητές που διέπρεψαν στην υπόλοιπη Ελλάδα όπως ο Κοσμάς ο Αιτωλός.
Από τη Φουρνά μπορούμε να συνεχίσουμε προς Βράχα για να θαυμάσουμε το μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα που ανακαινίστηκε το 1745 και έχει άριστα διατηρημένες τοιχογραφίες και εικόνες. Στη συνέχεια είναι ο Κλειτσός με το περιώνυμο μοναστήρι της 'Κοριτσάς' όπου φυλάσσονται τα λείψανα του Ευαγγελιστή Λουκά.
Από τη ράχη του Σερμιτζέλη όπου μείναμε, μπορούμε επίσης να συνεχίσουμε προς Καρδίτσα ή προς Λαμία κατεβαίνοντας τον Τυμφρηστό από το βορειοανατολικό του μέρος. Αλλά εμείς συνεχίζουμε τη διαδρομή μας, θα ανέβουμε προς τον Αϊ-Λιά και στη συνέχεια προς τους Αγίους Αποστόλους, μια περιοχή εκπληκτικής ομορφιάς, για να επιστρέψουμε στο Καρπενήσι από την αντίθετη κατεύθυνση της ράχης.

Καρπενήσι -Ποταμιά -Προυσός

Διαδρομή στην οποία θα έχουμε τη δυνατότητα να επισκεφθούμε και το Μοναστήρι του Προυσού, τόπο προσκυνήματος πιστών από όλη την Ελλάδα ιδιαίτερα την 23η Αυγούστου που γιορτάζει.
Για να πάμε στον Προυσό θα πάρουμε τον δρόμο προς την Ποταμιά, την εύφορη περιοχή που διαρρέετε από τον Καρπενησιώτη. Πρώτο χωριό μετά τη διασταύρωση για Μικρό και Μεγάλο χωριό είναι ο Γαύρος.
Συνεχίζοντας περνάμε από τη θέση 'Κλειδί' και φτάνουμε στο 'Σπίτι του Ποταμού' ένα σημείο από το οποίο μπορούμε να θαυμάσουμε το 'Τύπωμα' μια τρύπα δηλαδή στην απέναντι βουνοκορφή, από όπου σύμφωνα με την παράδοση πέρασε η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας στο δρόμο της για το Μοναστήρι.
Λίγο πιο κάτω υπάρχει ένα εικονισματάκι, όπου βρίσκονται τα 'πατήματα της Παναγίας'. Αυτά είναι ένα αξιοπερίεργο και για πολλούς ανερμήνευτο, γεωλογικό φαινόμενο, καθώς στον κάθετο βράχο και ενσωματωμένα σε αυτόν φαίνονται έξι - εφτά διαφορετικού χρώματος σχήματα που έχουν τη μορφή πατημάτων. Από το σημείο αυτό λέγεται ότι πέρασε η Παναγία για να ανέβει στο 'Τύπωμα' και από εκεί στον Προυσό.
Το ασημένιο κάλυμμα της εικόνας το δώρισε ο Καραϊσκάκης για να θεραπευτεί από τη θέρμη που τον τυραννούσε, εξαιτίας της οποίας έμενε κατά περιόδους στον Προυσό για να αναρρώνει.
Στο μοναστήρι λειτουργεί ενδιαφέρον μουσείο με πολλά εκθέματα. Το μοναστήρι υπέστη πολλές καταστροφές και πυρπολήθηκε από πολλούς επιδρομείς με τελευταίους τους Γερμανούς στις 16 Αυγούστου 1944. Το εκκλησάκι των Αγίων Πάντων που βρίσκεται απέναντι από το μοναστήρι είναι χτισμένο το 1754. Μπορούμε επίσης να επισκεφθούμε το ρολόι του Μοναστηριού.
Στον Προυσό αξίζει ακόμα να δούμε τους πύργους του Καραϊσκάκη, καθώς και τη 'Μαύρη Σπηλιά' που βρίσκεται στην απέναντι άκρη του χωριού και απέχει περίπου μισή ώρα με τα πόδια από το δρόμο, μέσα σε μια διαδρομή γεμάτη λιμνούλες, τρεχούμενα νερά και καταπράσινο περιβάλλον. Η Αγαθίδειος Βιβλιοθήκη με σπάνιες εκδόσεις Λειψίας και το Κατσάμπειο Γυμνάσιο είναι δύο ακόμα από τα αξιοθέατα του χωριού.
Στην επιστροφή περνάμε πάλι από το 'Κλειδί', το άγριο φαράγγι που πλημμυρίζει τις αισθήσεις μας με δέος και φτάνουμε στη διασταύρωση του Μεγάλου και Μικρού Χωριού.
Από εδώ αν στρίψουμε αριστερά, πάμε για το Μικρό Χωριό, που χωμένο μες στο πράσινο μας περιμένει φιλόξενα. Από εκεί συνεχίζουμε για το Παλαιό Μικρό Χωριό, όπου ένα τεράστιο τμήμα του βουνού κατολίσθησε το Νοέμβριο του 1962. Εδώ σχηματίζεται τους ανοιξιάτικους μήνες μια πανέμορφη λιμνούλα. Στην πλατεία του Παλαιού Μικρού Χωριού μπορούμε να δούμε τις 5 παλιές γραφικές βρύσες του. Στο Μεγάλο Χωριό θα πάμε αν στρίψουμε δεξιά στην διασταύρωση ερχόμενοι από Προυσό. Υδάτινος πλούτος εξαιρετικός, πανύψηλα έλατα και χαρακτηριστικά χωριατόσπιτα που διατηρούν το χρώμα της περιοχής, είναι τα χαρακτηριστικά αυτού του χωριού.
Κοντά στο Μεγάλο Χωριό, στα όρια της κοινότητας με την Ανιάδα υπάρχει η τοποθεσία 'Λακκώματα' στην οποία βρίσκεται μνημείο αφιερωμένο στη Μάχη της Καλιακούδας που έγινε εδώ στις 28 Αυγούστου 1823 καθώς και πανέμορφο εκκλησάκι.
Συνεχίζοντας την επιστροφή μας, μπορούμε να περάσουμε από το Βουτύρο, ένα κλασσικό ευρυτανικό χωριουδάκι στο οποίο βρίσκεται και η μεγαλύτερη πέτρινη εκκλησία του νομού σε μια τοποθεσία καταπράσινη.
Αφού απολαύσουμε τη θέα στην όμορφη πλατεία του χωριού συνεχίζουμε στο Κλαυσί ή Κλαυσίον. Πιθανότατα το χωριό αυτό να υπήρξε κάποτε η πρωτεύουσα της Ευρυτανίας και αν κρίνουμε από το παλαιοχριστιανικό ναό του Αγίου Λεωνίδη, που σώζεται εκεί, σίγουρα ήταν κέντρο κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, μπορεί και έδρα επισκόπου. Από εδώ μπορούμε να κατευθυνθούμε προς το Μουζίλο όπου θα έχουμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε τις παμπάλαιες εκκλησίες του που χρονολογούνται από το 1650 και το 1700, την Ανιάδα και το Συγκρέλο.
Συνεχίζοντας την πορεία μας στο κεντρικό οδικό άξονα προς Καρπενήσι φτάνουμε στις Κορυσχάδες, όπου υπάρχει το μουσείο της Εθνικής Αντίστασης, το παλαιό μοναστήρι (1650) στα Κουμάσια, ίχνη αρχαίων τάφων και φρουρίου καθώς και απομεινάρια αρχαίου οπλουργείου στην περιοχή 'Καμίνια'. Λίγο πριν φτάσουμε στο Καρπενήσι μπορούμε να ανηφορίσουμε προς το χωριό Γοργιανάδες (συνοικισμός του Καρπενησίου).

Καρπενήσι - Λίμνη των Κρεμαστών - Μοναστήρι Τατάρνας
Ακολουθούμε το δρόμο που οδηγεί στο Αγρίνιο. Αφού έχουμε διανύσει 8χιλιόμετρα μπορούμε να στρίψουμε αριστερά και να κατευθυνθούμε προς Στεφάνι (Γόλιανη), Σελλά, Μηλιά (συνοικισμός των Σελλών) , Φιδάκια, Αγία Βλαχέρνα. Στο μεγαλύτερο μέρος της διαδρομή προς τα χωριά αυτά μπορούμε να θαυμάσουμε τη θέα της τεχνητής λίμνη των Κρεμαστών.
Τα Φιδάκια είναι ίσως το ωραιότερο χωριό της Ευρυτανίας όσον αφορά λειτουργικότητα, δομή και οικιστική εμφάνιση, πέτρινα σπίτια, καλντερίμια, πλακόστρωτοι δρόμοι. Εδώ φημολογείται ότι βρισκόταν η αρχαία Οιχαλία. Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται ο Ιερός Ναός Γεννήσεως της Θεοτόκου. Κοντά στο χωριό, στην περιοχή 'Καστρί' υπάρχουν ίχνη φρουρίου και ανεκμετάλλευτα αντικείμενα αρχαίου οικισμού. Φεύγοντας από το χωριό προς Αγία Βλαχέρνα βρίσκεται η τοποθεσία 'Τσαγκαράλωνα' σημείο από το οποίο η θέα στη λίμνη των Κρεμαστών είναι πανοραμική. Ο χώρος αυτός είναι διαμορφωμένος και υπάρχει βρύση και παγκάκια σχηματισμένα από μεγάλες πέτρες.
Συνεχίζουμε για το χωριό Αγία Βλαχέρνα. Η διαδρομή για το χωριό είναι πανέμορφη (χωματόδρομος). Κοντά στο χωριό υπάρχουν ερείπια αρχαίου κάστρου.
Επιστρέφουμε στο κεντρικό δρόμο συνεχίζοντας την κατεύθυνσή μας προς τα δυτικά και συναντάμε στα αριστερά μας τον χωματόδρομο που οδηγεί στο χωριό Παπαρούσι με το ναό της Αγίας Παρασκευής (1885) και με το παρεκκλήσι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Επόμενο χωριό το Καλεσμένο με Βυζαντινά ευρήματα, λείψανα φρουρίου και ανεξερεύνητους αρχαίους τάφους που βρίσκονται στον οικισμό Αρωνιάδα.
Φτάνουμε στη σιδερένια γέφυρα του Μέγδοβα ή Ταυρωπού. Περνώντας τη γέφυρα αρχίζουμε την άνοδο, στην αρχή της οποίας υπάρχει δρόμος που πάει δεξιά και οδηγεί στο γεφύρι της Βίνιανης. Λίγο πριν φτάσουμε στην Ανατολική Φραγκίστα θα περάσουμε την παράκαμψη στα αριστερά του κεντρικού δρόμου που οδηγεί στους οικισμούς του Μαραθιά. Αμέσως μετά βρίσκουμε την τοποθεσία 'Σωτήρα'. Στο σημείο αυτό μπορούμε να επισκεφτούμε το εκκλησάκι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα με τις εντυπωσιακές τοιχογραφίες του. Ο ναός ανακαινίσθηκε το 1725.
Επόμενο χωριό η Δυτική Φραγκίστα ένα από τα μεγαλύτερα χωριά του Νομού. Αποτελεί σταυροδρόμι για τη δυτική Ευρυτανία. Λίγο πριν προσεγγίσουμε τη τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών συναντάμε τα χωριά Άγιος Γεώργιος, Παλαιοχώρι, Νεοχώρι. Και τα τρία αυτά χωριουδάκια βρίσκονται σε μια από τις ομορφότερες πανοραμικές τοποθεσίες της Ευρυτανίας με θέα τη λίμνη των Κρεμαστών.
Επόμενο χωριό η Επισκοπή η οποία βρίσκεται μεταξύ των χωριών που καλύφθηκαν από τα νερά της λίμνης των Κρεμαστών και ξαναχτίστηκε σε διαφορετικό σημείο.
Μια διαδρομή που συγκεντρώνει πολύ μεγάλο μέρος από το ενδιαφέρον των επισκεπτών της Ευρυτανίας είναι στο Μοναστήρι της Τατάρνας.
Από τη Δυτική Φραγκίστα βγαίνοντας στην κορυφή του χωριού και καθώς αρχίζουμε να κατηφορίζουμε ξανά μπορούμε να δούμε και από εδώ τη τεχνητή λίμνη του Αχελώου. Στη συνέχεια στρίβουμε αριστερά προς το ιστορικό Μοναστήρι της Τατάρνας.
Μετά την επίσκεψη στο μοναστήρι μπορούμε να ανηφορίσουμε προς τη βορειοδυτική Ευρυτανία, στα χωριά Παλαιοκατούνα, Βούλπη, Βαλαώρα, Τοπόλιανα, Ραπτόπουλο και Πρασιά. Αν είμαστε τυχεροί και η λίμνη δεν είναι πολύ ανεβασμένη, περνώντας από το γεφύρι του Κρυονερίου θα μπορέσουμε να δούμε το παλιό γεφύρι του Μανώλη, που εδώ και 300 χρόνια συνέδεε τις όχθες του Αγραφιώτη.
Στη Βαλαώρα θα επισκεφτούμε τα 2 κάστρα της, απομεινάρια προχριστιανικών εποχών.
Στη Πρασιά βρίσκεται το κυπαρίσσι κάτω από το οποίο ο Κοσμάς ο Αιτωλός προφητεύσε ότι η απελευθέρωση του γένους θα πραγματοποιηθεί όταν θα αρχίσει να ξεραίνεται η κορφή του. Η ξερή κορφή του κυπαρισσιού φαίνεται ακόμα και σήμερα.! Στο χωριό αυτό υπάρχει αρχαϊκός οικισμός, που πιθανόν κατοικήθηκε κατά τους προϊστορικούς χρόνους.

Καρπενήσι - Άγραφα

Μια πραγματικά παρθένα φύση, εντελώς ανεπηρέαστη ακόμη, εκτείνεται στην κεντροδυτική Ευρυτανία, ανάμεσα στα ποτάμια Μέγδοβα (Ταυρωπό) και Αχελώο. Είναι ο ορεινός όγκος των Αγράφων, μια περιοχή τόσο δύσβατη που ακόμη και σήμερα η πρόσβαση σε αυτή είναι δύσκολη.
Στο δρόμο για Αγρίνιο και αφού περάσουμε τη σιδερένια γέφυρα του Μέγδοβα, στρίβουμε δεξιά στη διασταύρωση προς Κερασοχώρι. Από εκεί, κι αφήνοντας πίσω μας την ιστορική Βίνιανη, φθάνουμε σε ένα νέο σταυροδρόμι.
Από εδώ θα πάμε δεξιά προς Δάφνη και λίγα χιλιόμετρα αργότερα θα κάνουμε αριστερά προς τη Χρύσω. Η Χρύσω είναι ένα αντιπροσωπευτικό αγραφιώτικο χωριό με μεγάλη ιστορία. Ο δρόμος περνάει μέσα από επιβλητικά φαράγγια και μεγάλους γκρεμούς. Πλησιάζοντας θαυμάζουμε το πανέμορφο εκκλησάκι του Αγίου Σεραφείμ Κορώνης που βρίσκεται 'κουρνιασμένο' μέσα στη φυσική αγκαλιά ενός απότομου βράχου. Ακριβώς δεξιά μας στο δρόμο βρίσκονται τα δύο παλιά μονότοξα γεφύρια που οδηγούσαν στο χωριό και είναι χτισμένα με καταπληκτική τεχνική αρτιότητα. Μια επίσκεψη στις 7 βρύσες του χωριού θα μας μεταφέρει αιώνες πίσω καθώς φαίνονται να έχουν επηρεαστεί από κάποια Αραβική τεχνοτροπία ή τουλάχιστον από την τέχνη του Μιστρά με τα περίεργα οξύρρυγχα τόξα τους. Ο ναός της Παναγίας, έχει ξυλόγλυπτο τέμπλο με φανερές ομοιότητες με αυτό του 'Σωτήρα' στην Ανατολική Φραγκίστα.
Από τη Χρύσω κατευθυνόμαστε στο Κερασοχώρι. Είναι ένα κεφαλοχώρι που συγκεντρώνει την κίνηση όλων των γύρω χωριών και αποτελεί κέντρο στην διαδρομή από και προς τα Άγραφα.
Από το Κερασοχώρι συνεχίζουμε βόρεια προς το Μάραθο, το χωριό από όπου κατάγονταν ο Κατσαντώνης.
Συνεχίζοντας φτάνουμε στα Άγραφα και από εκεί στα Βραγγιανά. Στο χωριό αυτό το 1662 είχε ιδρυθεί από τον Ευγένιο τον Αιτωλό σχολή. Σώζεται μέχρι σήμερα το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής με εικόνες του 1647 και κοντά σε αυτό η πηγή 'Φοντάνα'. Μετά τα Βραγγιανά βρίσκεται το Τροβάτο, το βορειότερο άκρο της Ευρυτανίας.

Καρπενήσι - Δομνίστα

Μια αξιόλογη διαδρομή, γεμάτη ενδιαφέρουσες ιστορικές τοποθεσίες και περιηγητικά αξιοθέατα είναι αυτή που οδηγεί στη Δομνίστα.
Παίρνουμε τον παλιό Εθνικό δρόμο για Λαμία. Μετά από 6 χιλιόμετρα συναντάμε το πρώτο χωριό, τον Άγιο Νικόλαο χωριό μέσα στις καστανιές και τα έλατα. Αξίζει να επισκεφτούμε το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής.
Στα όρια του νομού στην κορυφή της Ράχης στρίβουμε δεξιά. Στη διαδρομή μας βρίσκουμε την ονομαστή περιοχή 'Κοκκάλια' όπου έγινε η μάχη των Αιτωλών και Ευρυτάνων κατά των Γαλατών το 279 π.Χ.
Το πρώτο χωριό που συναντάμε είναι το Κρίκελλο που αποτελεί την έδρα του Δήμου Δομνίστας. Το χωριό βρίσκεται σε προνομιακή θέση ανάμεσα σε πυκνά δάση από αιωνόβια έλατα, πυκνά πουρνάρια, σπάνια αρωματικά φυτά και σκιερά πλατάνια που φύονται δίπλα στα νερά του Κρικελλοπόταμου. Από εδώ συνεχίζουμε και συναντάμε τη Δομνίστα, ένα από τα μεγαλύτερα χωριά. Μεγάλο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο με παλαιά αντικείμενα και αρχειακό φωτογραφικό υλικό. Στο χωριό βρίσκεται η αρχαία Φαντίνος, το σημαντικότερο σημείο εγκατάστασης στον ευρυτανικό χώρο κατά την αρχαιότητα.
Άλλα χωριά που μπορούμε να προσεγγίσουμε στη διαδρομή αυτή είναι:
Οι Στάβλοι και η Άμπλιανη (Σταυροπήγι) ονομαστό χωριό για την παραγωγή του σε κλινοσκεπάσματα και για την πληθώρα εκκλησιών με ιστορικό ενδιαφέρον.
Η Μεσοκώμη, στην πλαγιά του βουνού Καρφοπτελιάς ανακαλύφθηκε σπήλαιο με θαυμάσιους σχηματισμούς από σταλαχτίτες και σταλαγμίτες.
Η Ροσκά όπου βρίσκονται το φαράγγι 'Πανταβρέχει' με τους πανύψηλους καταρράκτες, η κρεμαστή γέφυρα και ο Κρικελλοπόταμος.
Τα Ψιανά, στην τοποθεσία 'Ζαγορά' βρέθηκαν ποικίλα αντικείμενα οικιακής χρήσης αρχαίων οικισμών καθώς και πιθάρια, λυχνάρια, τρίμματα απο κεραμίδια και διάφορα άλλα αντικείμενα.

* Ευχαριστούμε το Γραφείο Τουρισμού του Δήμου Καρπενησίου για τα στοιχεία που μας παραχώρησε.